De wereld op de werf | De internationalisering van de bouwsector

Tegelijk is de regelgeving rond buitenlandse tewerkstelling niet altijd eenvoudig. Wie mag zonder bijkomende formaliteiten aan de slag? Voor wie is een arbeidskaart nodig? Wanneer moet een werkgever een single permit aanvragen? Via welk kanaal moet dat vandaag gebeuren? En wat met detachering, A1, Limosa, de zorgvuldigheidsplicht en de ketenaansprakelijkheid? De combinatie van verblijfsrecht en arbeidsrecht maakt het speelveld complex.

Net daarom is de recente wijziging belangrijk: sinds 1 mei 2026 verloopt de procedure voor arbeidskaarten in Vlaanderen digitaal via het Uniek Loket “Working in Belgium”. Dat geldt voor aanvragen voor arbeidskaarten van korte duur en voor grensarbeiders, en ook voor de afgifte van arbeidskaarten en arbeidsvergunningen. Tot 1 september 2026 geldt evenwel nog een overgangsperiode waarin aanvragen ook per e-mail kunnen worden ingediend.

Wat is een arbeidskaart nu precies?

Een arbeidskaart is de toelating om te werken voor bepaalde buitenlandse werknemers die minder dan 90 dagen in België in loondienst komen werken, of als au pair of grensarbeider.
Het gaat om een gewestelijke, dus in ons geval Vlaamse, toelating tot arbeid voor buitenlandse werknemers die gekoppeld is aan een concrete werkgever, een specifieke functie en een duidelijk afgebakende periode.

Tot nu toe was dat meestal een fysiek kaartje, in de volksmond beter bekend als “de blauwe kaart”, dat de werknemer via de gemeente ontving. In Vlaanderen wordt dat kaartje nu geleidelijk vervangen door een digitale “toelating tot arbeid” in .pdf-formaat via het Uniek Loket. Die digitale toelating geldt tegelijk als arbeidskaart en als arbeidsvergunning. Belangrijk voor de bouw: dit gaat om werknemers in loondienst. Zelfstandigen vallen onder andere regels en statuten.

Voor wie worden arbeidskaarten gebruikt?

Arbeidskaarten zijn in de huidige regeling nog maar voor een beperkt aantal situaties voorzien.

• Derdelanders (niet-EU/EER/Zwitserland) die maximaal 90 dagen in België komen werken als werknemer;
• Grensarbeiders die in een buurland wonen maar in België werken, vallen eveneens onder de arbeidskaartregeling;
• Au pairs blijven expliciet onder het systeem van de arbeidskaart vallen, dus met een fysieke kartonnen kaart via de gemeente.

Wie langer dan 90 dagen komt werken, valt niet onder de arbeidskaart maar onder de regelgeving van de gecombineerde vergunning (single permit): één aanvraag voor zowel werk- als verblijfsrecht, in principe aangevraagd door de werkgever via het Uniek Loket.

Voor Unieburgers is het eenvoudiger: zij vallen onder het vrij verkeer van werknemers en hebben geen arbeidskaart of single permit nodig om in België aan de slag te gaan.

Waarom is dit relevant voor de bouw?

Voor bouwbedrijven die internationaal rekruteren, komt het vaak neer op twee grote categorieën:

• Korte, vaak zeer gespecialiseerde interventies, zoals bijvoorbeeld een Mexicaanse beton- en bekistingsspecialist die zes weken een complexe fase van een werf komt ondersteunen. In dit geval is de arbeidskaart/toelating tot arbeid het aangewezen spoor.
• Langere tewerkstellingen, zoals bijvoorbeeld een Iraanse stabiliteitsingenieur die als vaste projectingenieur wordt aangeworven en op langere termijn verschillende werven in Vlaanderen opvolgt. Dan is de gecombineerde vergunning (single permit) het juiste instrument.

Daarbovenop gelden sinds 1 januari 2026 in Vlaanderen strengere regels voor economische migratie, met meer focus op middengeschoolde en hooggeschoolde profielen en stringente voorwaarden qua kwalificaties, vacaturepublicatie en VDAB-bemiddeling voor de overige functies. Dat maakt een goede voorbereiding van het dossier alleen maar belangrijker, zeker in sectoren zoals de bouw waar gespecialiseerde profielen vaak schaars maar desalniettemin zeer gegeerd zijn.

De bouwsector blijft gastvrij maar goed voorbereid

Toch blijft de boodschap voor onze sector positief: de bouw in Vlaanderen is gastvrij en verwelkomt talent van over de hele wereld op onze werven, zowel Belgen als Unieburgers en derdelanders. De bouw heeft deze buitenlandse werkkrachten immers broodnodig en er is ook ruimte om dat correct en succesvol te organiseren, mits kennis van het juiste statuut, het juiste kanaal en een degelijk onderbouwd dossier. Arbeidsmigratie is dan ook geen randfenomeen meer maar een structureel instrument om het nijpende arbeidstekort in de bouw aan te pakken.

Een recent dossier illustreert evenwel hoe intensief en tijdrovend zo’n dossiers in de praktijk kunnen zijn. Voor een Albanese vakman met bijzondere expertise in mortex- en terrazzo-schildertechnieken werd de door de werkgever ingediende aanvraag tot gecombineerde vergunning aanvankelijk tweemaal onontvankelijk verklaard. Daarna hebben Embuild Antwerpen, ORBISS sociaal secretariaat en EmBiss samen de schouders onder een nieuwe aanvraag gezet. Die werd wel ontvankelijk verklaard maar vervolgens ongegrond bevonden.

Strijdvaardig voor de belangen van onze bouwbedrijven als wij zijn, konden wij ons hier niet bij neerleggen en tekenden daarop beroep aan tegen die weigeringsbeslissing namens de werkgever. Met resultaat: recent volgde alsnog de toekenning van de gecombineerde vergunning!

Dit bewijst wat ons en onze bouwsector typeert: volhouden, samenwerken en onverminderd opkomen voor de belangen van onze bouwbedrijven.

Hulp nodig bij een aanvraag van een single permit?

Anne-Catherine van EmBiss staat klaar om onze bouwbedrijven te begeleiden, van de eerste check van het verblijfsstatuut en de inschatting van verblijfsopties tot een zorgvuldig opgebouwd dossier en, indien nodig, een doortastende opvolging in beroep.

Verwelkom jij Anne-Catherine liever in persoon op jouw werf of op kantoor voor de in-house sessie “De wereld op de werf”? Tijdens deze sessie worden de regels vertaald naar de concrete bouwpraktijk: welke statuten komen wanneer in beeld, welke documenten moet je opvragen en bijhouden, hoe voorkom je risico’s op tewerkstelling van illegaal verblijvende derdelanders in de keten en hoe benut je de mogelijkheden van arbeidsmigratie zonder in juridische valkuilen te trappen. Zo krijgen HR, projectleiding en werfverantwoordelijken een helder kompas in plaats van losse flarden regelgeving.

Deze begeleiding en de in-house sessies worden aangeboden als professionele dienstverlening. Neem contact op met EmBiss via info@embiss.be voor de praktische modaliteiten en een offerte op maat, of mail rechtstreeks naar annecatherine.deignan@embiss.be.

Samen staan Embuild Antwerpen, ORBISS en EmBiss als één blok achter onze bouwbedrijven. Samen werkelijk sterk voor de bouw.